Таны амралтанд...
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |  |  |  |  |
Стресс гэдэг нь хүний өдөр тутмын амьдралын нөхцөл шаардлага, амьдралд гарч
байгаа томоохон өөрчлөлтүүдийн улмаас бие махбодийн гаргаж буй хариу үйлдэл
юм. Стресс болгон сөрөг байдаггүй.
Эерэг ч бас байдаг аж. Эерэг стресс гэдэг нь хувь хүнд ирж буй мэдээлэл эерэг
мэдрэмж төрүүлснээр үүснэ /ухамсартай үйлдэл/. Харин сөрөг стресс гэдэг нь хувь
хүнд ирж буй дохиолол хүнийг зорьсон зүйлдээ тэмүүлэх эрмэлзэлтэй болгон,
зорилгодоо хүрэх арга замыг тууштай мөрдөхөд түлхэц болдог. Аль ч хэлбэрийн
стрессийн буруу зохицуулалт нь хүний эрүүл мэндэд шууд нөлөөлдөг.
байгаа томоохон өөрчлөлтүүдийн улмаас бие махбодийн гаргаж буй хариу үйлдэл
юм. Стресс болгон сөрөг байдаггүй.
Эерэг ч бас байдаг аж. Эерэг стресс гэдэг нь хувь хүнд ирж буй мэдээлэл эерэг
мэдрэмж төрүүлснээр үүснэ /ухамсартай үйлдэл/. Харин сөрөг стресс гэдэг нь хувь
хүнд ирж буй дохиолол хүнийг зорьсон зүйлдээ тэмүүлэх эрмэлзэлтэй болгон,
зорилгодоо хүрэх арга замыг тууштай мөрдөхөд түлхэц болдог. Аль ч хэлбэрийн
стрессийн буруу зохицуулалт нь хүний эрүүл мэндэд шууд нөлөөлдөг.
| www.mongolianworld.com |
| ТАНЫ ОРОН ЗАЙ - МОНГОЛ ЕРТӨНЦ |
Энэ үйл ажиллагаа нь хүний хоол боловсруулах эрхтэн, элэг, зүрх, тархи мэдрэлийн
систем, цусан хангамж гэх мэт бүхий л эрхтний хэвийн үйл ажиллагаанд шууд
нөлөөлөөд зогсохгүй /дэлгэрэнгүй/
систем, цусан хангамж гэх мэт бүхий л эрхтний хэвийн үйл ажиллагаанд шууд
нөлөөлөөд зогсохгүй /дэлгэрэнгүй/
МОНГОЛ ХҮН ГЭДЭГЭЭ
АЛХАМ БҮРДЭЭ
АМЬСГАЛАХ ТООЛОНДОО МЭДЭРМҮ БИ
АЛХАМ БҮРДЭЭ
АМЬСГАЛАХ ТООЛОНДОО МЭДЭРМҮ БИ
| ЗОЧДЫН ТОО |
"Хүнд заавал итгэж, шүтэж, дээдлэж явах бурхан байх ёстой бол тэр нь Миний Эх Орон-Монгол" Д.Хишигдэлгэр
Гэхдээ би арьс, үндэс, шашин шүтлэгээр хэн нэгнийг ялгаварлах дургүй хүн. Өөрөөр хэлбэл, энэ ертөнцөд
бурхнаас та биднийг хамтраад амьдар гэж илгээснээс хойш энэ хятад хүн баба, энэ орос хүн ок гэдэг зүйл надад
байдаггүй. Миний аав Хэнтий аймгийн Батноров, ээжХовд аймгийн Манхан сумын жинхэнэ монгол хүмүүс.
Ээжийг нэг нас ч хүрээгүй нялх хонгор байх үед тэднийх Ховд нутгаас гарч Улаанбаатар хот буюу одоогийн Шар
хад, тухайн үеийн Маахуур толгойн ойролцоо уулын энгэр ухаж амьдарч эхэлсэн гэсэн. Энэ үед тэднийг наашаа
гэх нэг ч хүн байгаагүй бөгөөд харин эмээ хүн амьтантай уулзаж байгаад Амгалангийн нэгэн хятад айлын хонийг
хариулах ажил олж, долоо Найман ам бүлээ тэжээж эхэлсэн гэдэг. Тэр үед ээж минь зургаа долоохон настай
жаахан охин ээжийнхээ хамт хятад айлын хонийг өдөржингөө хариулж явахдаа төмөр замын дагуух дутуу
сороод хаячихсан молоко, чихрээр өл залган орой айлдаа хонийг нь хүргэж өгдөг байжээ. Хаа очиж тэр хятад
айл өлсөж даараад ирэхэд нь хамар цоргин сайхан үнэртэх хоол, аманд ороод уусдаг бор еэвэн тэдэнд маань
зэхчихсэн байдаг төдийгүй цалин хөлсөө цаг тухайд нь гар таталгүй өгдөг байж. Хэзээ хойно эмээ, ээжид “Хаа
газрын хүний үр ядарсан бидэнд тус болох гэж ингэж явдаг юм бол доо. /дэлгэрэнгүй/
бурхнаас та биднийг хамтраад амьдар гэж илгээснээс хойш энэ хятад хүн баба, энэ орос хүн ок гэдэг зүйл надад
байдаггүй. Миний аав Хэнтий аймгийн Батноров, ээжХовд аймгийн Манхан сумын жинхэнэ монгол хүмүүс.
Ээжийг нэг нас ч хүрээгүй нялх хонгор байх үед тэднийх Ховд нутгаас гарч Улаанбаатар хот буюу одоогийн Шар
хад, тухайн үеийн Маахуур толгойн ойролцоо уулын энгэр ухаж амьдарч эхэлсэн гэсэн. Энэ үед тэднийг наашаа
гэх нэг ч хүн байгаагүй бөгөөд харин эмээ хүн амьтантай уулзаж байгаад Амгалангийн нэгэн хятад айлын хонийг
хариулах ажил олж, долоо Найман ам бүлээ тэжээж эхэлсэн гэдэг. Тэр үед ээж минь зургаа долоохон настай
жаахан охин ээжийнхээ хамт хятад айлын хонийг өдөржингөө хариулж явахдаа төмөр замын дагуух дутуу
сороод хаячихсан молоко, чихрээр өл залган орой айлдаа хонийг нь хүргэж өгдөг байжээ. Хаа очиж тэр хятад
айл өлсөж даараад ирэхэд нь хамар цоргин сайхан үнэртэх хоол, аманд ороод уусдаг бор еэвэн тэдэнд маань
зэхчихсэн байдаг төдийгүй цалин хөлсөө цаг тухайд нь гар таталгүй өгдөг байж. Хэзээ хойно эмээ, ээжид “Хаа
газрын хүний үр ядарсан бидэнд тус болох гэж ингэж явдаг юм бол доо. /дэлгэрэнгүй/
Үнэхээр ч хятад хүний талаарх сайн сайхан ойлголттой монгол хүн тун
цөөхөн байдгийг та бид өдөр тутмынхаа амьдралаас харж байгаа. Монгол
хүний тархи цусанд шингэсэн энэ ойлголт өнөөдөр та бидний цус, судсаар
гүйж хойшид ч арилахгүй гэдэгт би лав мөрийцөхөд ч бэлэн байна.
цөөхөн байдгийг та бид өдөр тутмынхаа амьдралаас харж байгаа. Монгол
хүний тархи цусанд шингэсэн энэ ойлголт өнөөдөр та бидний цус, судсаар
гүйж хойшид ч арилахгүй гэдэгт би лав мөрийцөхөд ч бэлэн байна.
МУУХАЙ ХЯТАД ХҮН
Ийнхүү палеолитын анчид болох бидний монгол угсааны ард түмэн болох Америндианчуудын эртний өвөг дээдэс
хэдэн мянган жилийн туршид уул нуруудын хөндий, томоохон гол мөрний сав дагаж, нутаглаж, нүүдэллэсээр
өлгий нутаг Төв Азийн гүнээс Сибирь, Берингийн хоолойг дамжин Америк тивд хүрэн суурьшин нутагласнаар
Монгол угсаатны шилжилт явагдаж, Америкийн анхны оршин суугчид, эзэд нь болсон юм.
Буддоржийн Гантуяа (Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургууль, Соёл судлалын магистр)
хэдэн мянган жилийн туршид уул нуруудын хөндий, томоохон гол мөрний сав дагаж, нутаглаж, нүүдэллэсээр
өлгий нутаг Төв Азийн гүнээс Сибирь, Берингийн хоолойг дамжин Америк тивд хүрэн суурьшин нутагласнаар
Монгол угсаатны шилжилт явагдаж, Америкийн анхны оршин суугчид, эзэд нь болсон юм.
Буддоржийн Гантуяа (Хүмүүнлэгийн Ухааны Их Сургууль, Соёл судлалын магистр)
 |
 |
 |
Эдгээр цахим мэдээллийн шилдэг вебүүддээ www.mongolianworld.com үргэлж талархадаг билээ
Улаанбаатар хотын газрын зураг
| ФОТО ГАЛЛЕРЕЙ |
ярилцлаа. Хятад хvнд дуртай хvн алга аа. Хятад гэж хэлэх ч хvн олдохгvй болж. Хужаа хужаа л гэнэ.
Хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл, албаны тvшмэдийн амнаас хvртэл ийм vг унах нь холгvй. Хужаа гэдэг
нь уг нь цагаач хятад хvн гэсэн утгатай vг л дээ. Гэтэл одоо хараал ч юм шиг, ерєєл ч юм шиг vл
ойлгогдох байдлаар хэрэглэх болж ээ. Муусайн хужаатай нэгийгээ vзэж нэхийгээ уралцана гэж нэг нь
омгорхож суухад нєгєє нэг нь хужаагийн бvдvvн даргатай бизнес хийж, панз vсэргэж байгаагаа
онгирон гайхуулах жишээтэй. Vндэстнийг бас тэгж доромжилж болохгvй ээ. Ядаж бид оноосон
нэрээр нь оновчтой дуудаад сурчихмаар байна.
Ємєєрч ємгєєлєєд, гоё сайхнаар нь дуудах гээд байгаа наад хужаа нар чинь бидэнд юу єгсєн юм
гээд л Та уцаарлах биздээ. Арга ч vгvй дээ... арай дэндэж байгаатай би ч санал нэг байна аа.
Буцалтгvй тусламж єглєє гээд л баахан мєнгє амалдаг, буцаагаад єєрийнхєє тоног тєхєєрємжєє
єндєр vнээр шахах гэж дайрна. Эхнэр олдохгvй “эрээн бараан” хот хавийн эрээвэр хураавар, эрдэм
номгvй нєхдvvдийг хєнжилийг нь vvрvvлээд хєдєєнєєс тэр чигээр нь Монгол руу илгээнэ. Хєдєєний
малчин ард тvмэнтэй хєдєє тосгоны тариачин хєл нийлvvлэн алхах нь энэ юм байх аа. За тэгээд,
хvн зодсон, хvvхэн наймаалсан, хууль зєрчсєн, архи спирт оруулсан, vйлдвэрлэсэн, авилга єгсєн,
алт ухаж хор асгасан, уул овоо нураасан , ус гол ширгээж хатаасан, цєлмєсєн, цєєрvvлсэн, зєєсєн,
гаргасан гээд тоочоод байвал хятадуудын хийсэн нvгэл барагдахгvй нь. Нvгэл нvдээрээ гарна гэдэг
лав худлаа. Хот суурингаар нь хордуулж, сvйрvvлж, хамууруулж, тэмбvvтvvлж, хоёр намыг нь
“хонгор”- туулж улс тєржvvлсний цаана хоёрхон ч билvv дєрєвхєн ч билvv дотор газрын иргэн байна
гэх. Эцэс сvvлдээ цианитгvй нутаг, хужаагvй сумгvй болох нь. Одоо бид “нvvх vv vлдэх vv” гэж их
мэдэгчдээс асуумаар.
“Монгол” –ыг минь сvйд хийх нь гээд модон хутга бариад дайрахад бэлэн эх орончоор гоёсон
залуучууд vсээ хусуулчихаад, зvсээ танихгvй зурагтаар чалчиж хєлєє мэдэхгvй хєєрцєглєж явах юм.
Тэмцэх ёстой, зайлуулах ёстой нєхдvvд нь эвэр туурайтны сvр хvчээр єєрсдийг нь харин дээлийг нь
нємрvvлээд нvднээс далд оруулчихаж дєнгєхийг гадарлахтайгаа болохоор арга буюу гуанзны тогооч
луухаан мэтээс хэдэн бор юм сэгсэрч, нутгийн охидоо халзлах тухайгаа сvр бадруулан ярьж сууна.
Ёстой л нєгєє муу муудаа дээрэлхvv гэдэг энэ аж. Харин бидний євєг дээдэс болхи бvдvvлэг гэгддэгч
хэрэггvй vед нь цээжээ дэлддэг эх орончид биш, хэрэгтэй vед нь цусаа юvлэхэд бэлэн эх нутагтаа
хайртай эгэл жирийн хvмvvс байж. Vг хэлээрээ, vсэг бичгээрээ, зан vйлээрээ тусгаар тогтонолоо
тунхаглаж чадсаныг одоо бараг мартах шахжээ. Явган суудаггvйн учрыг, шанаагаа тулдаггvйн утгийг
бодоод нэг vзээрэй.
Одоо харин Єєрєєсєє асууя, Таниас асууя, Тєр засгаасаа бас асууя.
Муулаад байгаа муу нэрт луу удамт хятадууд чинь Монгол улсын хилээр визгvй зорчичихоод
олдохгvй байгаа юмуу. Гаальгvй, хяналтгvй газраар архи, хор оруулаад, цэрэг цагдаагvй газар
vймээн самуун дэгдээгээд, хууль хяналтгvй улсад хуурамч бараа зараад, хулхи барилга бариад
байгаа юм уу. Зєвшєєрєлгvй очоод алтыг нь ухаад авдрыг нь хоослоод байна уу ? Гарт чинь буу
бариулж тарвага намнуулаад, сvх бариулж мод цавчиулаад, самар хэрэм хоёрыг нь цайруулаад
бас цєєрvvлээд байна гэж vv. Нєгєє “ Зэрэг нэмэхийн ємнє” дээр гардаг мулгуу ноён хvртэл
еэвэнгийн нєгєє талыг хайж том тэнэгтээд байхад Та бид яахаараа тэрнээс дор аашлана вэ.
Наян мянган хятад жуулчин оруулчихаад хаа явааг нь мэддэггvй, хаанаас олох вэ гэж мунгинаж
суудаг хэрнээ найман зуу хvрэхгvйг нь нутагт нь буцаахдаа зурагтаар ярьж гавъяа байгуулсан
царай гаргах гэж хичээж суугаа тєрийн байгууллага, албан хаагчдаас асуумаар байна. Жуулчин
нэрээр гуйлгачин, тоосгочин, барилгачин оруулж ирээд албадан гаргах нэрээр аргадан нутагт нь
хvргэж єгдєг энэ хvмvvст буруу байхгvй гэж vv. Нэг хvн оруулж хараар ажиллуулсан ч, нэг хэсгийг бvр
нэжгээд олноор нь хууль зєрчvvлсэн ч нэг сая тєгрєг хvрэхгvй торгууль тєлдєг тийм хуулийг хэний
сонирхолд нийцvvлээд, хэн боловсруулаад, хэн батлаад байгаа юм бэ? Арай нєгєє хужаа нар чинь
биш биз. Ер нь энэ “76 ба тvvний нєхдєд” удмын шинжилгээ хийлгэвэл яасан юм, юмыг яаж мэдэх вэ
нэг бус хужаа илрvvлэх ч юм бил vv.
Нєгєє хордсон хохирсон, зодуулсан, зарагдсан иргэдийг чинь хэн эмчилж, хэзээ эрvvл болгох юм бэ.
Цєлмvvлсэн баялаг, тонуулсан байгалийг чинь хэн барагдуулж, хэн нєхєн сэргээх юм бэ. Цєєрvvлсэн
ан амьтанг чинь хэн vржvvлж, цєхєрсєн ард тvмнийг тань хэн аврах болж байна? Хонгорт хор
тарьсан нєхдvvд чинь хаачсан юм, хохиролыг нь яаж барагдуулсан юм бэ. Хэн биднийг эмчлэх гэж,
хэн биднийг ємгєєлж хамгаалж, сэргийлж сэрэмжлvvлэх гэж бидний мєнгєєр гэдсээ илж суугааг Тєр
засгаасаа асуумаар байна.
Харсаар байхад нурсаар байгаа барилгыг хvлээж авдаг хянах vvрэгтэй мєртлєє хясах авъяастай
мэргэжлийн байгууллага, халагласан голсон хэрнээ идсээр, хордсоор байгаа Та бид... .Нэг нь ард
тvмэндээ хайргvй бол нєгєє нь бvр долоон дор хар аминдаа ч хайргvй. Хvсний аюулгvй байдал, хvн
амын бодлого гээд том ярьсаар тєр харсаар, яс нь жижгэрч, цус нь бохирдож гvйцлээ. Vхэхгvй,
євдєхгvй vр хvvхэддээ хэдэн жил бараа, бас дараа болъё гэж боддог л бол vс ноолуур, булга дахаа
тайлж vнэтэй ч хамаагvй эрvvл дотоодын хvнс хэрэглэж, эм бэлдмэлээс хол баймаар байна. Булган
малгай тавьчихаад маажгий гутал чирсэн нєхдийг бишгvй л харах юм. Нурахаар нь, хордохоор нь
нєгєє л муу хужаагаа санадаг, хужирхайгаа эргэтэл муулдаг. Тэглээ гээд тэр хятад чинь олдохгvй ээ ,
тээр жил тэрбум дотроо ороод vхсэн vv амьд уу бvv мэд. Ёстой л би таашгvй...
Ер нь тэгээд бидний Монголчуудад нэг ийм зан байна аа. Амьдрана гэж суучихаад араар нь
муулаад , хуураад сууж байдаг. Архийг нь уучихааад vйлдвэр, эзэн хоёрт нь агсамнаж лонхийг нь
хага цохиж бухимдалаа тайлдаг. Ажилд гуйж орчихоод маргааш нь атаархаж бас матаж дээш
доошоо гvйдэг. Энэ “Монгол” зангаа засахгvй бол горьгvй нь ээ та минь . “Монгол” гэдгийг зарим нь
“мангар бvдvvлэг” гэж даажигнадгийг бодууштай.
Уухаасаа ємнє, суухаасаа ємнє, гуйхаасаа ємнє нэгийг бодож хоёрыг тунгаамаар.
Хятадын олон нийтийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр гахайн махыг улаан хvрэн єнгєтэй болгох гээд,
гадил жимсийг хурдан боловсруулах гээд химийн бодис хэрэглэж байгааг, мантуун буузаа
арвижуулах гээд махандаа цаас хольж байгааг за тэгээд бузар бохир заваан юу байна тэр бvгдийг
бодитойгоор, баримтаар vзvvлж шинжилгээгээр тогтоож ард иргэдэдээ байнга сэрэмжлvvлж байна.
Хятад гэдэг их их гvрэн боловч талаас илvv нь тариачин, наймаачин учраас тvмний дунд нvд улаан
мєнгє цагаан “хvн чєтгєр” цєєнгvй бий.
Чєтгєрийн хорлолоос цєєхєн Монголчууд минь холуур байгаасаа. Та одоо єєрєєсєє нэг асуугаад
vзээрэй!
Мэдээллийн эх сурвалж: www.olloo.mn
Хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл, албаны тvшмэдийн амнаас хvртэл ийм vг унах нь холгvй. Хужаа гэдэг
нь уг нь цагаач хятад хvн гэсэн утгатай vг л дээ. Гэтэл одоо хараал ч юм шиг, ерєєл ч юм шиг vл
ойлгогдох байдлаар хэрэглэх болж ээ. Муусайн хужаатай нэгийгээ vзэж нэхийгээ уралцана гэж нэг нь
омгорхож суухад нєгєє нэг нь хужаагийн бvдvvн даргатай бизнес хийж, панз vсэргэж байгаагаа
онгирон гайхуулах жишээтэй. Vндэстнийг бас тэгж доромжилж болохгvй ээ. Ядаж бид оноосон
нэрээр нь оновчтой дуудаад сурчихмаар байна.
Ємєєрч ємгєєлєєд, гоё сайхнаар нь дуудах гээд байгаа наад хужаа нар чинь бидэнд юу єгсєн юм
гээд л Та уцаарлах биздээ. Арга ч vгvй дээ... арай дэндэж байгаатай би ч санал нэг байна аа.
Буцалтгvй тусламж єглєє гээд л баахан мєнгє амалдаг, буцаагаад єєрийнхєє тоног тєхєєрємжєє
єндєр vнээр шахах гэж дайрна. Эхнэр олдохгvй “эрээн бараан” хот хавийн эрээвэр хураавар, эрдэм
номгvй нєхдvvдийг хєнжилийг нь vvрvvлээд хєдєєнєєс тэр чигээр нь Монгол руу илгээнэ. Хєдєєний
малчин ард тvмэнтэй хєдєє тосгоны тариачин хєл нийлvvлэн алхах нь энэ юм байх аа. За тэгээд,
хvн зодсон, хvvхэн наймаалсан, хууль зєрчсєн, архи спирт оруулсан, vйлдвэрлэсэн, авилга єгсєн,
алт ухаж хор асгасан, уул овоо нураасан , ус гол ширгээж хатаасан, цєлмєсєн, цєєрvvлсэн, зєєсєн,
гаргасан гээд тоочоод байвал хятадуудын хийсэн нvгэл барагдахгvй нь. Нvгэл нvдээрээ гарна гэдэг
лав худлаа. Хот суурингаар нь хордуулж, сvйрvvлж, хамууруулж, тэмбvvтvvлж, хоёр намыг нь
“хонгор”- туулж улс тєржvvлсний цаана хоёрхон ч билvv дєрєвхєн ч билvv дотор газрын иргэн байна
гэх. Эцэс сvvлдээ цианитгvй нутаг, хужаагvй сумгvй болох нь. Одоо бид “нvvх vv vлдэх vv” гэж их
мэдэгчдээс асуумаар.
“Монгол” –ыг минь сvйд хийх нь гээд модон хутга бариад дайрахад бэлэн эх орончоор гоёсон
залуучууд vсээ хусуулчихаад, зvсээ танихгvй зурагтаар чалчиж хєлєє мэдэхгvй хєєрцєглєж явах юм.
Тэмцэх ёстой, зайлуулах ёстой нєхдvvд нь эвэр туурайтны сvр хvчээр єєрсдийг нь харин дээлийг нь
нємрvvлээд нvднээс далд оруулчихаж дєнгєхийг гадарлахтайгаа болохоор арга буюу гуанзны тогооч
луухаан мэтээс хэдэн бор юм сэгсэрч, нутгийн охидоо халзлах тухайгаа сvр бадруулан ярьж сууна.
Ёстой л нєгєє муу муудаа дээрэлхvv гэдэг энэ аж. Харин бидний євєг дээдэс болхи бvдvvлэг гэгддэгч
хэрэггvй vед нь цээжээ дэлддэг эх орончид биш, хэрэгтэй vед нь цусаа юvлэхэд бэлэн эх нутагтаа
хайртай эгэл жирийн хvмvvс байж. Vг хэлээрээ, vсэг бичгээрээ, зан vйлээрээ тусгаар тогтонолоо
тунхаглаж чадсаныг одоо бараг мартах шахжээ. Явган суудаггvйн учрыг, шанаагаа тулдаггvйн утгийг
бодоод нэг vзээрэй.
Одоо харин Єєрєєсєє асууя, Таниас асууя, Тєр засгаасаа бас асууя.
Муулаад байгаа муу нэрт луу удамт хятадууд чинь Монгол улсын хилээр визгvй зорчичихоод
олдохгvй байгаа юмуу. Гаальгvй, хяналтгvй газраар архи, хор оруулаад, цэрэг цагдаагvй газар
vймээн самуун дэгдээгээд, хууль хяналтгvй улсад хуурамч бараа зараад, хулхи барилга бариад
байгаа юм уу. Зєвшєєрєлгvй очоод алтыг нь ухаад авдрыг нь хоослоод байна уу ? Гарт чинь буу
бариулж тарвага намнуулаад, сvх бариулж мод цавчиулаад, самар хэрэм хоёрыг нь цайруулаад
бас цєєрvvлээд байна гэж vv. Нєгєє “ Зэрэг нэмэхийн ємнє” дээр гардаг мулгуу ноён хvртэл
еэвэнгийн нєгєє талыг хайж том тэнэгтээд байхад Та бид яахаараа тэрнээс дор аашлана вэ.
Наян мянган хятад жуулчин оруулчихаад хаа явааг нь мэддэггvй, хаанаас олох вэ гэж мунгинаж
суудаг хэрнээ найман зуу хvрэхгvйг нь нутагт нь буцаахдаа зурагтаар ярьж гавъяа байгуулсан
царай гаргах гэж хичээж суугаа тєрийн байгууллага, албан хаагчдаас асуумаар байна. Жуулчин
нэрээр гуйлгачин, тоосгочин, барилгачин оруулж ирээд албадан гаргах нэрээр аргадан нутагт нь
хvргэж єгдєг энэ хvмvvст буруу байхгvй гэж vv. Нэг хvн оруулж хараар ажиллуулсан ч, нэг хэсгийг бvр
нэжгээд олноор нь хууль зєрчvvлсэн ч нэг сая тєгрєг хvрэхгvй торгууль тєлдєг тийм хуулийг хэний
сонирхолд нийцvvлээд, хэн боловсруулаад, хэн батлаад байгаа юм бэ? Арай нєгєє хужаа нар чинь
биш биз. Ер нь энэ “76 ба тvvний нєхдєд” удмын шинжилгээ хийлгэвэл яасан юм, юмыг яаж мэдэх вэ
нэг бус хужаа илрvvлэх ч юм бил vv.
Нєгєє хордсон хохирсон, зодуулсан, зарагдсан иргэдийг чинь хэн эмчилж, хэзээ эрvvл болгох юм бэ.
Цєлмvvлсэн баялаг, тонуулсан байгалийг чинь хэн барагдуулж, хэн нєхєн сэргээх юм бэ. Цєєрvvлсэн
ан амьтанг чинь хэн vржvvлж, цєхєрсєн ард тvмнийг тань хэн аврах болж байна? Хонгорт хор
тарьсан нєхдvvд чинь хаачсан юм, хохиролыг нь яаж барагдуулсан юм бэ. Хэн биднийг эмчлэх гэж,
хэн биднийг ємгєєлж хамгаалж, сэргийлж сэрэмжлvvлэх гэж бидний мєнгєєр гэдсээ илж суугааг Тєр
засгаасаа асуумаар байна.
Харсаар байхад нурсаар байгаа барилгыг хvлээж авдаг хянах vvрэгтэй мєртлєє хясах авъяастай
мэргэжлийн байгууллага, халагласан голсон хэрнээ идсээр, хордсоор байгаа Та бид... .Нэг нь ард
тvмэндээ хайргvй бол нєгєє нь бvр долоон дор хар аминдаа ч хайргvй. Хvсний аюулгvй байдал, хvн
амын бодлого гээд том ярьсаар тєр харсаар, яс нь жижгэрч, цус нь бохирдож гvйцлээ. Vхэхгvй,
євдєхгvй vр хvvхэддээ хэдэн жил бараа, бас дараа болъё гэж боддог л бол vс ноолуур, булга дахаа
тайлж vнэтэй ч хамаагvй эрvvл дотоодын хvнс хэрэглэж, эм бэлдмэлээс хол баймаар байна. Булган
малгай тавьчихаад маажгий гутал чирсэн нєхдийг бишгvй л харах юм. Нурахаар нь, хордохоор нь
нєгєє л муу хужаагаа санадаг, хужирхайгаа эргэтэл муулдаг. Тэглээ гээд тэр хятад чинь олдохгvй ээ ,
тээр жил тэрбум дотроо ороод vхсэн vv амьд уу бvv мэд. Ёстой л би таашгvй...
Ер нь тэгээд бидний Монголчуудад нэг ийм зан байна аа. Амьдрана гэж суучихаад араар нь
муулаад , хуураад сууж байдаг. Архийг нь уучихааад vйлдвэр, эзэн хоёрт нь агсамнаж лонхийг нь
хага цохиж бухимдалаа тайлдаг. Ажилд гуйж орчихоод маргааш нь атаархаж бас матаж дээш
доошоо гvйдэг. Энэ “Монгол” зангаа засахгvй бол горьгvй нь ээ та минь . “Монгол” гэдгийг зарим нь
“мангар бvдvvлэг” гэж даажигнадгийг бодууштай.
Уухаасаа ємнє, суухаасаа ємнє, гуйхаасаа ємнє нэгийг бодож хоёрыг тунгаамаар.
Хятадын олон нийтийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр гахайн махыг улаан хvрэн єнгєтэй болгох гээд,
гадил жимсийг хурдан боловсруулах гээд химийн бодис хэрэглэж байгааг, мантуун буузаа
арвижуулах гээд махандаа цаас хольж байгааг за тэгээд бузар бохир заваан юу байна тэр бvгдийг
бодитойгоор, баримтаар vзvvлж шинжилгээгээр тогтоож ард иргэдэдээ байнга сэрэмжлvvлж байна.
Хятад гэдэг их их гvрэн боловч талаас илvv нь тариачин, наймаачин учраас тvмний дунд нvд улаан
мєнгє цагаан “хvн чєтгєр” цєєнгvй бий.
Чєтгєрийн хорлолоос цєєхєн Монголчууд минь холуур байгаасаа. Та одоо єєрєєсєє нэг асуугаад
vзээрэй!
Мэдээллийн эх сурвалж: www.olloo.mn